Ως φοιτητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου θεωρούμε απαράδεκτη και καταδικαστέα την πρακτική συμφοιτητών μας που αψηφώντας το νόμο, τους εσωτερικούς κανονισμούς και την κοινή λογική προχωρούν στις βίαιες καταλήψεις κτιρίων ζωτικών για την λειτουργία του πανεπιστημίου, σε μια πρωτοφανή ενέργεια «αυτοτιμωρίας» της φοιτητικής κοινότητας. Το αποτέλεσμα είναι να δυσχερανθεί η λειτουργία των σχολών και να ταλαιπωρηθούν οι ίδιοι οι φοιτητές, ιδίως οι λιγότερο προνομιούχοι, καθώς, ενδεικτικά, οι αιτήσεις υπαγωγής σε προγράμματα υποτροφιών, λόγω της κατάληψης υποβάλλονται τις τελευταίες μέρες αναγκαστικά σε χώρους μακράν του πανεπιστημίου όπου «μετανάστευσαν» προσωρινά οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Θεωρούμε ότι οι βίαιες αυτές ενέργειες πέραν του ότι δεν έχουν καμιά πρακτική πολιτική ωφέλεια, παραβιάζουν τη νομοθεσία, την ακαδημαϊκή μας ελευθερία, και τα στοιχειώδη φοιτητικά μας δικαιώματα και ως εκ τούτου συντασσόμαστε με τις πρυτανικές αρχές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην απόφαση τους να αναχαιτίσουν τις ενέργειες των καταληψιών. Καλούμε δε τη Σύγκλητο να εξαντλήσει κάθε νόμιμο μέσο για την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του πανεπιστημίου και να προστατεύσει φοιτητές, καθηγητικό προσωπικό και εργαζομένους από τη βία των άκρων.

Καλούμε ακόμη κάθε φοιτητή και φοιτήτρια να συμμετάσχει αύριο, Τρίτη 31 Μαρτίου, στις 12:00 στην ειρηνική παράσταση διαμαρτυρίας της πανεπιστημιακής κοινότητας έξω από το κτίριο διοίκησης.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

Λουκάς Βλάχος, Καθηγητής, τμήμα Φυσικής, ΑΠΘ
Κωνσταντίνος Κυπαρισσίδης, Καθηγητής, τμήμα Χημικών Μηχανικών, ΑΠΘ και διευθυντής του ΕΚΕΤΑ
Καλλιόπη Μακρίδου, Καθηγήτρια, Νομική Σχολή, ΑΠΘ
Βαγγέλης Σακκάς, τριτοετής φοιτητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Παντελής Σαββίδης, δημοσιογράφος της ΕΤ3.

Οι φιλελεύθεροι φοιτητές καλούν όσους αγωνιούν για το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας να παραστούν στη παρουσιάση του βιβλίου του Θέμη Λαζαρίδη στο οποίο χωρίς περιστροφές εντοπίζονται τα δομικά προβλήματα του ελληνικού πανεπιστημίου και προτείνονται ουσιαστικές και εφαρμόσιμες λύσεις.Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που ένα μέλος μας-ο Βαγγέλης ο Σακκάς-θα έχει την τιμή να μιλήσει για το βιβλίο

“ Εάν είχα να επιλέξω μεταξύ ενός ιδιωτικού και ενός δημοσίου μονοπωλίου θα επέλεγα το ιδιωτικό γιατί αυτό είναι διεκδικίσιμο”

Milton Friedman, Βραβείο Νόμπελ στα Οικονομικά

1. Εισαγωγή

Από σωρεία μελετών δημοσιευμένων σε περίοπτα οικονομολογικά περιοδικά επιβεβαιώνεται ότι οι δημόσιες επιχειρήσεις που λειτουργούν στους ανταγωνιστικούς κλάδους της οικονομίας μπορεί να είναι και πάνω από 50% πιο αναποτελεσματικές από τις αντίστοιχες ιδιωτικές. Η πρόταση αυτή ισχύει κατά μείζονα λόγο στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, όπου ο ανταγωνισμός έχει αποκλειστεί με μια αναχρονιστική συνταγματική διάταξη. Επειδή η χώρα μας: α) δεν διαθέτει την πολυτέλεια της αναποτελεσματικότητας του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση· β) όλη η επιχειρηματολογία των υποστηρικτών του status quo βασίζεται σε ιδεοληψίες οι οποίες δεν αντέχουν σε κριτική από την σκοπιά της αρχής της γενικής σπανιότητας των πόρων, σύμφωνα με την οποία πρέπει να επιλέγονται εκείνες οι διαδικασίες οι οποίες αποδίδουν το καλύτερο αποτέλεσμα με το μικρότερο κόστος, και γ) όσο καθυστερεί η εισαγωγή ανταγωνισμού, η αναποτελεσματικό­τητα στην ανώτατη εκπαίδευση θα αυξάνεται, στη ομιλία μου σήμερα θα ασχοληθώ με τα ακόλουθα θέματα: πρώτο, θα παραθέτω τα κύρια επιχειρήματα που συνηγορούν κατά του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση· δεύτερο, θα αναφερθώ στα επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του ανταγωνισμού, και τρίτο θα προτείνω μερικές γενικές κατευθύνσεις για μια μεταρρύθμιση η οποία θα καθιστούσε τη χώρα μας ικανή να εξάγει τόσες εκπαιδευτικές υπηρεσίες ώστε να καταλάβει δεσπόζουσα θέση μεταξύ των εξαγωγικών κλάδων της Ελληνικής οικονομίας. Αλλά επειδή το εύρος των θεμάτων που θα καλύψω είναι μεγάλο, η παρουσίαση θα είναι περιληπτική.

2. Τα επιχειρήματα κατά του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση

Το μονοπώλιο π.χ. της φαρμακοβιομηχανίας Glaxosmithkline στο φάρμακο Zantac για την καταπολέμηση του γαστρικού έλκους πηγάζει από τα αποκλειστικά δικαιώματα εκμετάλλευσης που της έχουν χορηγηθεί στο σχετικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Το μονοπώλιο που έχει μια επιχείρηση εμφιάλωσης επώνυμου πόσιμου νερού πηγάζει από δικαιώματα αποκλειστικής εκμετάλλευσης της πηγής του. Το μονοπώλιο της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού πηγάζει από το γεγονός ότι οι τεχνολογίες της παραγωγής και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας χαρακτηρίζονται από μεγάλες οικονομίες κλίμακας και το κράτος έχει επιλέξει για την ρύθμιση της μονοπωλιακής δύναμης το υπόδειγμα του δημόσιου μονοπωλίου χωρίς ανταγωνισμό.

Σε αντίθεση με τις παραπάνω περιπτώσεις, η επιβολή μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση αποτελεί άσκηση της αυταρχικής εξουσίας του κράτους. Γιατί ακριβώς το καθεστώς αυτό στερείται οποιασδήποτε δικαιολογίας, αποτελεί το αντικείμενο της ανάλυσης που ακολουθεί.

2.1 Το δημόσιο μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση είναι αυθαίρετο

Οι υποστηρικτές του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση επικαλούνται δύο ισχυρισμούς. Ο πρώτος είναι ότι, η ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι ιδιωτικό αγαθό το οποίο μπορεί να παράγεται και να διανέμεται με διαδικασίες αγοράς, αλλά δημόσιο το οποίο πρέπει να παράγεται και να διανέμεται σε όσο γίνεται ευρύτερη κλίμακα, και ο δεύτερος είναι ότι η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων θα οδηγήσει σε «εμπορευματοποίηση» της ανώτατης εκπαίδευσης. Ας δεχθούμε τους ισχυρισμούς αυτούς προς στιγμήν ως αληθείς και ας δούμε αν αντέχουν σε στοιχειώδη λογική ανάλυση.

Από την οικονομική θεωρία γνωρίζουμε πέραν από κάθε αμφιβολία ότι αν η ανώτατη εκπαίδευση ήταν δημόσιο αγαθό, όπως είναι, ας πούμε, η εθνική άμυνα, αυτό που θα περιμέναμε να παρατηρείται είναι η πλήρης απουσία ιδιωτών στην παραγωγή και στην διάθεση εκπαιδευτικών υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης. Εντούτοις, παρά το ότι έχει επιβληθεί στυγνό κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση, λειτουργούν σε συνεχώς και περισσότερους κλάδους ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί οργανισμοί, οι οποίοι προσφέρουν πολύ καλά υποκατάστατα της ανώτατης εκπαίδευσης που προσφέρουν τα δημόσια πανεπιστήμια. Εξάλλου, στις περισσότερες χώρες της Δύσης λειτουργούν παράλληλα δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια με πολύ ευεργετικές επιπτώσεις για τις οικονομίες τους. Συνεπώς, η άποψη ότι η ανώτατη εκπαίδευση είναι δημόσιο αγαθό ελέγχεται ως θεωρητικά και εμπειρικά λανθασμένη.

Στα ανωτέρω, μερικοί αντιτείνουν τη λογική του συντάγματος σύμφωνα με την οποία, ανεξάρτητα αν η ανώτατη εκπαίδευση είναι ή όχι δημόσιο αγαθό, έχει προσδιοριστεί από την Ελληνική κοινωνία ως τέτοιο. Καμία αντίρρηση. Αλλά απ’ αυτόν τον ορισμό της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού, έπεται ότι δεν μπορεί να ισχύει η αρχή της επιλεκτικότητας. Με άλλα λόγια, αφού το σύνταγμα την καθιερώνει ως δημόσιο αγαθό, οποιαδήποτε εισαγωγή άλλων κριτηρίων για την επιλεκτική παροχή της σε επί μέρους ομάδες πολιτών, ή παραβιάζει το ίδιο το σύνταγμα ή αντιφάσκει με την προτεινόμενη θεώρηση. Έστω ότι οι πανελλήνιες εισαγωγικές εξετάσεις είναι αντισυνταγματικές γιατί αποκλείουν πολλούς πολίτες από το δικαίωμα να κάνουν χρήση αυτού του αγαθού. Τότε το κράτος παραβιάζει τις υποχρεώσεις του και το προνόμιο της αποκλειστικότητας που έχει δεν μπορεί να ισχύει χωρίς να αυθαιρετεί. Αν λοιπόν η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι εξ ορισμού δημόσιο αγαθό, οπότε η αρχή της επιλεκτικότητας παύει να ισχύει, μέχρι να καταργηθούν τουλάχιστο οι πανελλήνιες εισαγωγικές εξετάσεις, το κράτος δε θεμελιώνει ούτε συνταγματικό ούτε ηθικό δικαίωμα για αποκλειστική παραγωγή και παροχή υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης. Διαφορετικά, για όσο χρόνο διενεργούνται οι εξετάσεις αυτές, ισχύει η αρχή της επιλεκτικότητας και παρα­βιάζεται η παραδοχή της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού.

Το ερώτημα που γεννιέται είναι αν μπορεί να καταργηθεί η πρακτική της επιλεκτικότητας; Στη Γερμανία τυπικά έχει καταργηθεί γιατί όλοι, ή σχεδόν όλοι, που επιθυμούν να σπουδάσουν γίνονται δεκτοί σε κάποιο πανεπιστήμιο. Όμως, είναι γνωστό τι συμβαίνει στο πρώτο έτος. Ένα μεγάλο ποσοστό απ΄ αυτούς που εισέρχονται απορρίπτεται και παίρνει την άγουσα προς άλλες κατευθύνσεις, γιατί η Γερμανική κοινωνία δεν ανέχεται την ύπαρξη συνταξιούχων φοιτητών. Έτσι, η επιλεκτικότητα εμφανίζεται σε δεύτερο στάδιο και αναιρεί και πάλι τη φύση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού.

Αλλά για να πειστεί ακόμη και ο πλέον προκατειλημμένος, ο οποίος με διάφορους λο­γικούς ακροβατισμούς θα απέρριπτε την πιο πάνω επιχειρηματολογία, έστω ότι η ανώτατη εκπαίδευση είναι πράγματι δημόσιο αγαθό. Δικαιολογείται απ’ αυτήν την παραδοχή ο ισχυρισμός ότι ο μόνος η ο καλύτερος τρόπος οργάνωσης της παραγωγής και της διανομής υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης είναι η επιβολή δημόσιου μονοπωλίου; Η απάντηση είναι πως δεν δικαιολογείται γιατί ένας πολύ αποτελεσματικότερος τρόπος οργάνωσης είναι η χρηματοδότηση της παροχής τους να γίνεται μεν από το κράτος, αλλά η παραγωγή και η διανομή τους να ανατίθεται σε ιδιωτικά πανεπιστήμια, χωρίς δημόσιους υπαλλήλους και χωρίς την εξουθενωτική γραφειοκρατία της δημόσιας διοίκησης.

Ας δούμε τώρα τον δεύτερο ισχυρισμό ο οποίος διατείνεται ότι η ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων θα οδηγούσε σε «εμπορευματοποίηση», με την έννοια της παροχής υποβαθμισμένων υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης. Πόσο αβάσιμος είναι αυτός ο ισχυρισμός μπορεί να καταδειχθεί εύκολα με μερικά παραδείγματα: Προς τούτο ας θυμηθούμε πρώτα ότι όλοι, ειδικοί και μη, δεχόμαστε ότι η περίοδος κατά την οποία σχηματίζουμε τον χαρακτήρα μας, τους καλούς τρόπους, και τις κοινωνικές αξίες που μας συνοδεύσουν στην υπόλοιπη ζωή μας, είναι τα χρόνια μέχρι την εφηβεία. Αν υπάρχει λοιπόν κάποιος φόβος μήπως η αποκαλούμενη «εμπορευματοποίηση» της παιδείας αλλοιώσει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του καλού και αγαθού πολίτη αυτός βρίσκεται στην στοιχειώδη και στη μέση εκπαίδευση. Συνεπώς, αν το κράτος ήταν δικαιολογημένο να κρατήσει αποκλειστικά δικαιώματα στην εκπαίδευση, θα έπρεπε να αφορούν τα συγκεκριμένα αυτά στάδια. Εντούτοις, σ’ αυτά, επιτρέπεται η λειτουργία ιδιωτικών εκπαιδευτη­ρίων, κάτω βέβαια από κάποιες προϋποθέσεις ασφαλούς λειτουργίας.

Το δεύτερο παράδειγμα έχει να κάνει με την ποιότητα της εκπαίδευσης, η οποία παρέχεται από τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια στην στοιχειώδη και στη μέση εκπαίδευση. Όπως αναμένεται από την οικονομική ανάλυση, εκεί έχουν διαμορφωθεί ποιότητες εκπαιδευτικών υπηρεσιών οι οποίες αντιστοιχούν στις προτιμήσεις και στις δυνατότητες των πολιτών που τις αγοράζουν. Για μερικά μάλιστα εκπαιδευτήρια, η ποιότητα τους θεωρείται τόσο υψηλή, ώστε πολιτικοί και άλλοι, με περισσή υποκρισία, διαγκωνίζονται προκειμένου να εξασφαλίσουν θέσεις για τα παιδιά τους. Κανονικά λοιπόν το κράτος θα έπρεπε να επιδιώκει την «εμπορευματοποίηση» στην παιδεία, γιατί μέσω αυτής θα ανέλθει γενικά η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών της.

Τελευταίο είναι το παράδειγμα των χωρών όπου λειτουργούν ιδιωτικά ΑΕΙ. Στην Αμερική, στην Αγγλία, στην Σουηδία και σε πλείστες όσες άλλες χώρες, ένα μεγάλο ποσοστό νέων φοιτούν σε αμιγώς ιδιωτικά και επιδοτούμενα ΑΕΙ. Εκεί η «εμπορευματοποίηση» έχει συμβάλλει θετικά, αφού προτιμούνται και από πολλά ελληνόπουλα και η Ελληνική πολιτεία αναγνωρίζει τους τίτλους που παρέχουν, ως ισότιμους με τους αντίστοιχους των Ελληνικών ΑΕΙ. Συνεπώς, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι όπως και να προσεγγίσει κανείς τη φύση των υπηρεσιών της ανώτατης εκπαίδευσης, η επιβολή δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση ήταν και συνεχίζει να είναι αυθαίρετη.

2.2 Γιατί κάτω από δημόσιο μονοπώλιο η ανώτατη εκπαίδευση λειτουργεί αναποτελεσματικά

Η ιδιωτική επιχείρηση φροντίζει συνεχώς ώστε να συγκρατεί τα έξοδά της χαμηλά και να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες όπως ακριβώς επιθυμούν οι καταναλωτές. Αλλιώς διατρέχει τον κίνδυνο οι ανταγωνιστές της να την σπρώξουν στο περιθώριο και τελικά να χάσει τις αγορές της και να πτωχεύσει. Αντίθετα, τα δημόσια μονοπώλια δεν αντιμετωπίζουν την πίεση ούτε του έμπρακτου, ούτε του δυνητικού ανταγωνισμού. Με άλλα λόγια, γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι η ύπαρξή τους δεν κινδυνεύει, και συνεπώς δεν πιέζονται να κάνουν αποτελεσματική χρήση των πόρων που τους εμπιστεύονται οι πολίτες. Επομένως, για να λειτουργήσουν με σχετική αποτελεσματικότητα απαιτείται πρώτα απ’ όλα, να εκτεθούν στην πίεση του ανταγωνισμού και στον κίνδυνο της πτώχευσης. Όμως οι προϋποθέσεις αυτές δεν είναι εφικτές. Και τούτο γιατί, πρώτο, όταν τα δημόσια μονοπώλια φθάνουν στο χείλος της χρεοκοπίας, διασώζονται συνήθως από την παρέμβαση του κράτους, και, δεύτερο, γιατί δεν μπορούν να μεταφερθούν εύκολα από το κράτος στον ιδιωτικό τομέα.

Τα ανωτέρω ισχύουν πολύ περισσότερο για το δημόσια πανεπιστήμια. Και τούτο γιατί, αντίθετα από την συνταγματική επιταγή η οποία ορίζει τα πανεπιστήμια ως ιδρύματα αυτόνομα και αυτοδιοίκητα, σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν ως διευθύνσεις του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Οπότε, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει γιατί η αποτελεσματικότητα της ανώτατης εκπαίδευσης συνεχίζει να φθίνει. Αυτό συμβαίνει απλούστατα γιατί τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν απειλούνται από κανένα ανταγωνισμό, και ως δημόσιες υπηρεσίες δεν κινδυνεύουν ούτε να πτωχεύσουν ούτε να ιδιωτικοποιηθούν.

2.3 Πώς το δημόσιο μονοπώλιο και η δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση προά­γουν την ανισότητα και στρεβλώνουν την κατανομή των πόρων

Η ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι όπως η στοιχειώδης και η μέση. Στην στοιχειώδη και στη μέση εκπαίδευση οι γνώσεις που μεταφέρονται στους μαθητές και οι συμπεριφορές που σφυρηλατούνται αποσκοπούν στην δημιουργία του καλού, αγαθού και μορφωμένου πολίτη. Με αυτήν την έννοια συνοδεύονται από θετικές εξωτερικότητες για την κοινωνία και γι’ αυτό όλοι συμφωνούν ότι το κράτος οφείλει να τις επιδοτεί. Αντιθέτως, οι γνώσεις και οι δεξιότητες που μεταδίδονται στους φοιτητές στην ανώτατη εκπαίδευση αποσκοπούν στην επαγγελματική τους ανέλιξη. Αυτό σημαίνει ότι η ανώτατη εκπαίδευση δημιουργεί υπεραξίες τις οποίες καρπούνται οι φοιτητές μέσω αυξημένων εισοδημάτων όταν αποφοιτήσουν και ενσωματωθούν στα επαγγέλματα. Ειδικότερα, μέσω της δωρεάν εκπαίδευσης κερδίζουν τριπλά. Πρώτο, γιατί δεν πληρώνουν για το κόστος των σπουδών τους. Δεύτερο, γιατί όταν ενσωματωθούν στα επαγγέλματα απολαμβάνουν αυξημένα εισοδήματα, και, τρίτο, γιατί μειώνουν τον κίνδυνο της ανεργίας, αφού όλες οι μελέτες δείχνουν ότι η ανεργία χτυπάει κυρίως τους ανειδίκευτους. Ως αποτέλεσμα των παροχών αυτών, όσοι αποφοιτούν από τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα είναι οι ευνοημένοι.

Αυτοί που είναι οι αδικημένοι είναι όσοι λόγω της επιλεκτικότητας αποκλείονται. Και τούτο για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι οι πόροι για τη χρηματοδότηση της δωρεάν παροχής πανεπιστημιακών σπουδών προέρχονται σε κάποιο βαθμό από τους φόρους που πληρώνουν και αυτοί που αποκλείονται. Έτσι, οι τελευταίοι, όχι μόνο στερούνται τη χρήση ενός αγαθού στο οποίο εξ ορισμού θεμελιώνουν συνταγματικό δικαίωμα, αλλά επιπλέον συνεισφέρουν με τους φόρους τους στην δωρεάν παροχή του σε όσους επιλέγονται. Ο δεύτερος λόγος πηγάζει από το γεγονός ότι η απόκτηση πανεπιστημιακού πτυχίου συνοδεύεται από κάποια θεσμοθετημένα επαγγελματικά δικαιώματα. Τα δικαιώματα αυτά, σε τελευταία ανάλυση, αποφέρουν αυξημένα εισοδήματα, τα οποία δεν μπορούν να δικαιολογηθούν με βάση την επένδυση που έχουν κάνει οι απόφοιτοι, με αποτέλεσμα το κράτος το ίδιο να προάγει την κοινωνική ανισότητα.

2.4 Σύνοψη

Η ανώτατη εκπαίδευση δεν έχει ούτε τα τυπικά, ούτε τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά των δημόσιων αγαθών. Συνεπώς, από αναλυτική άποψη αποτελεί ένα ιδιωτικό αγαθό το οποίο θα έπρεπε να παράγεται και να διανέμεται με διαδικασίες αγοράς. Σε αντίθεση μ’ αυτήν την διαπίστωση, το σύνταγμα της χώρας μας ορίζει την ανώτατη εκπαίδευση ως δημόσιο αγαθό παρεχόμενο κατ’ αποκλειστικότητα από το κράτος. Αν και στην πράξη έχει αναιρεθεί, καθόσον εφαρμόζεται η αρχή της επιλεκτικότητας, η ως άνω συνταγματική επιταγή έχει οδηγήσει στην επιβολή ενός στυγνού δημόσιου μονοπωλίου το οποίο λειτουργεί εξόχως αναποτελεσματικά. Πιο συγκεκριμένα, προάγει την κοινωνική ανισότητα, αυξάνει τεχνητά την ζήτηση για ανώτατη εκπαίδευση και προσελκύει στα πανεπιστήμια φοιτητές με υποβαθμισμένα προσόντα. Τέλος, μέσω του πελατειακού κομματικού συστήματος οδηγεί σε συνεχή αύξηση του αριθμού των φοιτητών και των πανεπιστημίων, με αποτέλεσμα να διασπείρονται οι διαθέσιμοι πόροι σε πολλά υποβαθμισμένα πανεπιστήμια και να φθίνει συνεχώς η ποιότητα στην ανώτατη εκπαίδευση.

3. Τα επιχειρήματα υπέρ του ανταγωνισμού στην ανώτατη εκπαίδευση

Το ερώτημα που γεννιέται είναι γιατί θα ωφελούσε η εισαγωγή δυνητικού και έμπρακτου ανταγωνισμού, στην ανώτατη εκπαίδευση; Στην απάντηση του ερωτήματος αυτού είναι αφιερωμένες οι σκέψεις που ακολουθούν.

3.1 Οφέλη από τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας

Οι φοιτητές που επιτυγχάνουν στις πανελλήνιες εξετάσεις και εγγράφονται σε ένα από τα πολλά τμήματα των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας, το αποφασίζουν γιατί δεν έχουν άλλη επιλογή. Αν και η παρακολούθηση των μαθημάτων μακριά από τους τόπους της διαμονής τους κοστίζει ίσως και περισσότερα χρήματα από το σπουδάσουν σε ένα Αγγλικό πανεπιστήμιο, για λόγους προσωπικούς και οικογενειακούς αναγκάζονται να συμβιβαστούν με την κατάσταση αυτή. Αλλά αν είχαν την δυνατότητα να ακολουθήσουν τις σπουδές που επιθυμούν σε ένα ποιοτικά καλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο, πολλοί θα το προτιμούσαν, ακόμη και εάν αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε να επιβαρυνθούν λίγο περισσότερο. Κατά συνέπεια, αν η πολιτεία καταργούσε το δημόσιο μονοπώλιο και επέτρεπε την είσοδο ιδιωτικών πανεπιστημίων υψηλής στάθμης, αυτό που θα παρατηρούσαμε θα ήταν μια σταδιακή απώλεια φοιτητών από τα σχετικώς κακά δημόσια πανεπιστήμια στα σχετικώς καλά ιδιωτικά. Βέβαια μην φανταστούμε ότι αυτή η ανακατανομή θα έβαζε σε κίνδυνο τα δημόσια πανεπιστήμια, γιατί σε όσες χώρες επεχείρησαν αυτό το άνοιγμα, μετά από μια μικρή περίοδο προσαρμογής, η ισορροπία που επικρατεί επιβεβαιώνει την κυρίαρχη θέση των δημόσιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Όμως, μετά το άνοιγμα στον ανταγωνισμό, τα δημόσια πανεπιστήμια θα βελτιωνόντουσαν σημαντικά για τρεις τουλάχιστον λόγους. Πρώτον, γιατί προ του κινδύνου να χάσουν φοιτητές, θα ενέτειναν τις προσπάθειές τους να οργανωθούν και να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα. Δεύτερον, γιατί θα λάβαινε χώρα κάποια αποσυμφόρηση και θα μειωνόταν ο αριθμός των φοιτητών προς τον αριθμό του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού. Και, τρίτον, γιατί προκειμένου το δημόσιο πανεπιστήμιο να ανταποκριθεί στον ανταγωνισμό, η πολιτεία θα αναγκαζόταν να κάνει πράξη τη συνταγματική επιταγή για αυτόνομα και αυτοδιοίκητα πανεπιστήμια, με όλα τα ευνοϊκά αποτελέσματα που συνοδεύουν τη διοικητική ευελιξία και την αποκεντρωμένη λήψη των αποφάσεων.

3.2 Υποκατάσταση εισαγωγών και εξαγωγές υπηρεσιών ανώτατης εκ­παίδευσης

Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που θα δημιουργηθούν θα προσανατολισθούν σε επιστημονικούς κλάδους με σημαντική υπερβάλλουσα ζήτηση η οποία σήμερα κατευθύνεται στο εξωτερικό. Έτσι, θα δημιουργηθούν πολλές θέσεις εργασίας και θα σταματήσει η μεγάλη εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου και συναλλάγματος. Παράλληλα, με την απελευθέρωση των δημόσιων πανεπιστημίων από τον γραφειοκρατικό εναγκαλισμό του κράτους, θα καταστεί δυνατόν η Ελληνική ανώτατη εκπαίδευση να αποκτήσει εξαγωγικό χαρακτήρα και να προσελκύσει φοιτητές όχι μόνο από τις όμορες χώρες αλλά και από την παγκόσμια αγορά. Επί του προκειμένου θεωρώ ιδιαίτερα σκόπιμο να επισημάνω τα εξής.

Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συμβαίνει στις ημέρες μας μια άνευ προηγουμένου διεύρυνση των διεθνών αγορών. Τα πανεπιστήμια όλο και περισσότερων χωρών συνεργάζονται μεταξύ τους προκειμένου να προσφέρουν ποιοτικές εκπαιδευτικές και ερευνητικές υπηρεσίες σε ένα παγκόσμιο κοινό. Για παράδειγμα, στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του δημόσιου πανεπιστημίου kasetsart της Ταϊλάνδης συνεργάζονται πανεπιστήμια από την Αυστραλία, την Αυστρία, την Τσεχοσλοβακία, τη Γαλλία, τη Σουηδία, την Κίνα, και την Ιαπωνία. Αυτό αποδεικνύει ότι πολλές χώρες ενθαρρύνουν τα ανώτατα εκπαιδευτικά τους ιδρύματα να εξάγουν υπηρεσίες εκπαίδευσης. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι γιατί το κάνουν και τι συμπεράσματα μπορούμε να βγάλουμε. Η απάντηση βρίσκεται στο ότι ο κλάδος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει τεράστιες εξαγωγικές δυνατότητες μέσα από τις οποίες μπορεί όχι μόνο να συμβάλλει στην οικονομία αλλά και να αναπτυχθεί ποιοτικά. Γι’ αυτό, αυτό που προτείνω είναι να παραδειγματιστούμε από τα επιτυχημένα υποδείγματα των άλλων χωρών και να συμβάλλουμε ώστε οι εξαγωγές υπηρεσιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να καταλάβουν περίοπτη θέση στο ισοζύγιο πληρωμών της χώρας μας, πολύ πιθανά αμέσως μετά την ναυτιλία και τον τουρισμό. Ιδιαίτερα τώρα που όλοι ψαχνόμαστε για τους κλάδους στους οποίους έχουμε η μπορούμε να αναπτύξουμε διεθνή συγκριτικά πλεονεκτήματα, ώστε να υποκαταστήσουμε του κλάδους της οικονομίας μας που φθίνουν, είναι απογοητευτικό, εξαιτίας παρωχημένων ιδεοληψιών και μικροσυμφερόντων, να μην βλέπουμε τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες που έχουμε στο συγκεκριμένο τομέα. Επειδή λοιπόν τελευταία αποδείξαμε στην παγκόσμια κοινότητα ότι όταν έχουμε συγκεκριμένο στόχο και πιεστικές προθεσμίες ανταποκρινόμαστε ως λαός με αξιοθαύμαστη αποτελεσματικότητα, το επόμενο ολύμπιο έργο ας είναι να επιτύχουμε μια τόσο διακεκριμένη αναβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ώστε οι πολύμορφες και δυναμικές υπηρεσίες της να διεισδύσουν στις παγκόσμιες αγορές και να κερδίσουν το μερίδιο που τους ανήκει.

3.3 Μείωση του κόστους για το δημόσιο και τους οικογενειακούς προ­ϋπολογισμούς.

Σε όλους εμάς που εργαζόμαστε στα πανεπιστήμια είναι περισσότερο από φανερό ότι το ποσοστό του δημόσιου προϋπολογισμού το οποίο αφιερώνεται για την χρηματοδότηση της δωρεάν ανώτατης εκπαίδευσης δεν επαρκεί. Με την δομή που έχουν τα δημόσια πανεπιστήμια, η χρηματοδότηση υπολειπόταν ανέκαθεν σοβαρά, ενώ τα τελευταία χρόνια με την αθρόα δημιουργία νέων πανεπιστημίων και τον πολλαπλασιασμό των εισερχόμενων φοιτητών, οι διατιθέμενοι πόροι ανά πανεπιστημιακό ίδρυμα λιγοστεύουν, με αποτέλεσμα η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και έρευνας να φθίνει. Ούτε θα ήταν εύλογο να ελπίζει κανείς ότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί διατηρήσιμα με την αύξηση του ποσοστού χρηματοδότησης από τον δημόσιο προϋπολογισμό, γιατί τα χρήματα δεν θα είναι ποτέ αρκετά για μια ποιοτική ανώτατη εκπαίδευση σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

Αντιθέτως, αν το δημόσιο πανεπιστήμιο ανοιχτεί στον ανταγωνισμό, θα υποχρεωθεί να λειτουργήσει αποτελεσματικότερα. Αυτό σημαίνει ότι θα μπει στην διαδικασία του ελέγχου των λειτουργικών του δαπανών, και μέσα από την συνεχή αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών του θα αποκαταστήσει μια καλύτερη σχέση κόστους-οφέλους, και θα υποχρεωθεί να αναζητήσει πόρους πέραν από τον δημόσιο προϋπολογισμό. Ως εκ των εξελίξεων αυτών, το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης για το δημόσιο προϋπολογισμό θα μειωθεί σταδιακά, με ταυτόχρονη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων εκπαιδευτικών και ερευνητικών υπηρεσιών.

Σημαντικά οφέλη θα προκύψουν επίσης για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς από δύο τουλάχιστον πηγές. Η πρώτη είναι ότι, με την διεύρυνση του ιδιωτικού τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, και την συνακόλουθη διεύρυνση των επιλογών των φοιτητών, θα περιοριστεί δραστικά η δαπάνη των νοικοκυριών για την προετοιμασία των παιδιών τους ενόψει των πανελλήνιων εξετάσεων, ενώ η δεύτερη σχετίζεται με την δυνατότητα που θα δημιουργηθεί οι φοιτητές να σπουδάζουν πλησιέστερα στις πόλεις της μόνιμης κατοικίας τους. Μάλιστα, εάν με την ανακατανομή της ζήτησης μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών πανεπιστημίων οι πανελλήνιες εξετάσεις καταστούν περιττές και καταργηθούν, τα πιο πάνω οφέλη είναι πιθανό να διευρυνθούν ακόμη περισσότερο, αφού αυτό θα οδηγήσει αυτόματα στην κατάργηση της παραπαιδείας των φροντιστηρίων.

Τέλος, ανυπολόγιστα οφέλη θα προκύψουν για όλη την κοινωνία από την καλύτερη κατανομή των δυνατοτήτων των φοιτητών στα πανεπιστήμια και στα γνωστικά αντικείμενα. Όπως συμβαίνει σε κάθε δυναμικό κλάδο, το άνοιγμα στον ανταγωνισμό της ανώτατης εκπαίδευσης θα οδηγήσει στην διαφοροποίηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με βάση την ποιότητα της εκπαιδευτικής και ερευνητικής τους επίδοσης. Έτσι, θα δημιουργηθούν δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια διάφορων ποιοτικών επιπέδων που θα βρίσκονται σε μεγαλύτερη αρμονία με τις δυνατότητες των φοιτητών στους οποίους θα απευθύνονται. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να αυξηθούν τα ποσοστά των φοιτητών που καταφέρνουν να αποφοιτήσουν στο κανονικό χρονικό διάστημα των σπουδών, το φαινόμενο των συνταξιούχων φοιτητών να εξαλειφτεί, και γενικά το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης να επιμεριστεί καλύτερα μεταξύ των ίδιων των φοιτητών και της κοινωνίας γενικότερα.

3.4 Σύνοψη

Η κατάργηση του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση και η διεύρυνση του ιδιωτικού τομέα σ’ αυτές τις δραστηριότητες θα επιφέρει σημαντικά οφέλη. Κάτω από την πίεση του δυνητικού και του έμπρακτου ανταγωνισμού, τα δημόσια πανεπιστήμια θα αναδιοργανωθούν και θα λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά. Ο δυναμικός κλάδος της ανώτατης εκπαίδευσης ο οποίος θα προκύψει θα δημιουργήσει χιλιάδες καινούργιες θέσεις εργασίας και θα επιβραδύνει την εισαγωγή εκπαιδευτικών υπηρεσιών από το εξωτερικό. Καθώς η ποιότητα των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων θα βελτιώνεται, θα αρχίσουν να πραγματοποιούνται εξαγωγές εκπαίδευσης προς τις όμορες χώρες, αλλά και διεθνώς. Ο δημόσιος προϋπολογισμός θα ανακουφιστεί γιατί τα πανεπιστήμια μπορούν να αυτοχρηματοδοτηθούν μέσω εξαγωγών εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης στους γονείς και στους φοιτητές θα μειωθεί. Και, τέλος, αλλά όχι τελευταίο, ένα ανυπολόγιστο όφελος για την κοινωνία θα είναι η καλύτερη προσαρμογή των πανεπιστημίων στις δυνατότητες των φοιτητών γιατί, αντίθετα από την γενικευμένη άποψη σύμφωνα με την οποία όλοι οι φοιτητές είναι εξίσου ικανοί και εξίσου διατεθειμένοι να παιδευτούν, ισχύει ο γενικός κανόνας ότι τα άτομα διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους και σε ικανότητες και σε θέληση να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

4. Ποια μεταρρύθμιση στην ανώτατη εκπαίδευση

Από τις απόψεις που ανέπτυξα ανωτέρω προκύπτει η μεταρρύθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης στην χώρα μας πρέπει να θεμελιωθεί πάνω σε τρεις πυλώνες. Ο πρώτος πυλώνας αναφέρεται στην κατάργηση του δημόσιου μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην ενθάρρυνση, μέσα από ένα σαφές νομοθετικό πλαίσιο, της λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων. Αν στην Κομμουνιστική Κίνα, το κόμμα παραμέρισε πρόσφατα τις σκουριασμένες ιδεοληψίες του και αποφάσισε μέσα από μια προχωρημένη νομοθετική ρύθμιση να καλωσορίσει τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, είναι τουλάχιστο ακατανόητο να υπάρχουν στην χώρα μας υποστηρικτές του δημόσιου μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η μεταρρύθμιση να καταστήσει τα πανεπιστήμια αυτόνομα και αυτοδιοίκητα ιδρύματα, όπως ακριβώς επιτάσσει το σύνταγμα. Ο λόγος είναι ότι ενόσω τα πανεπιστήμια λειτουργούν ως διευθύνσεις του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, δεν υπάρχει η παραμικρή ελπίδα να λειτουργήσουν ευέλικτα και αποτελεσματικά, ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που θα δημιουργηθούν από το άνοιγμα της ανώτατης εκπαίδευσης στον ανταγωνισμό. Τέλος, ο τρίτος πυλώνας είναι η αλλαγή του συστήματος παροχής της δωρεάν ανώτατης εκπαίδευσης από χρηματοδότηση των πανεπιστημίων σε χρηματοδότηση των φοιτητών.

Κανονικά τις ανωτέρω θεμελιώδεις αλλαγές θα έπρεπε να έχουμε το σθένος ως λαός να τις ξεκινήσουμε άμεσα. Αλλά με τον συντηρητισμό που έχει καταλάβει την χώρα, αν θα γίνει οτιδήποτε προς τις κατευθύνσεις αυτές, θα πάρει πολλά χρόνια, αν όχι δεκαετίες. Γι’ αυτό, έστω και υπό μορφή προετοιμασίας για τις μεγάλες αλλαγές που τελικά θα συρθούμε να υιοθετήσουμε, αυτό που θέλω να κάνω είναι να προτείνω μερικές ηπιότερες αλλαγές, οι οποίες, κατά την εκτίμησή μου διαθέτουν όλες τις δυνατότητες να συμβάλλουν άμεσα στην βελτίωση της λειτουργίας των δημόσιων πανεπιστημίων. Φυσικά θα είμαι συνοπτικός.

Για τις σπουδές

Για να βελτιωθούν οι σπουδές προτείνω:

· Η διάρκειά τους να περιορισθεί στα χρόνια που απαιτούν τα προγράμματα συν 50%. Για παράδειγμα, αν το πρόγραμμα σπουδών απαιτεί 4 χρόνια, το όριο να καθορισθεί στα 6 χρόνια.

· Να καθιερωθεί το πιστοποιητικό βαθμολογίας για όλα τα μαθήματα που παίρνουν οι φοιτητές και ο βαθμός πτυχίου να υπολογίζεται ως σωρευτικός μέσος.

· Η δωρεάν παιδεία να περιοριστεί στον αριθμό των μαθημάτων που απαιτούνται από τα προγράμματα σπουδών για τη λήψη πτυχίου.

Για τα μέλη ΔΕΠ

Η σύνθεση του ΔΕΠ στα περισσότερα πανεπιστήμια αποτελείται από μέλη με μονιμότητα, με μεγάλη μέση ηλικία, και με εξωπανεπιστημιακή απασχόληση. Αυτές οι παράμετροι επιβραδύνουν τη δημιουργία, τη συσσώρευση και τη μετάδοση της γνώσης. Κατά συνέπεια, για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του ΔΕΠ προτείνω:

· Να εισαχθούν μηχανισμοί εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης του ερευνητικού και του διδακτικού έργου.

· Να αυξηθούν σημαντικά οι αμοιβές και ένα μέρος της αύξησης να συναρτηθεί με την επίδοση στην έρευνα και στη διδασκαλία.

· Να ενισχυθεί η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας από εθνικούς πόρους, γιατί οι έρευνες που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση απαξιώνουν το επιστημονικό δυναμικό.

Για τα τμήματα

Για να υπάρξει κάποια άμιλλα μεταξύ ομοειδών τμημάτων, προτείνω:

· Να αξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι να γνω­ρίζουν τη φύση και το επίπεδο του πανεπιστημιακού έργου που προσφέρουν.

· Η κατανομή των εθνικών πόρων που λαμβάνουν τα πανεπιστήμια να γίνεται στα τμή­ματα με βάση τους δείκτες που επιτυγχάνουν στις σχετικές αξιολογήσεις.

· Να υποστηριχθεί ενεργά από το Υπουργείο Παιδείας η ιδέα της οριζόντιας και της κάθετης εξειδίκευσης των τμημάτων ώστε να περιοριστούν οι επικαλύψεις που οδηγούν σε σπατάλη πόρων και αποδυνάμωση του επιστημονικού δυναμικού.

Για τα πανεπιστήμια

Η διοίκησή τους εξ αποστάσεως από το Υπουργείο Παιδείας και από συλλογικά σώματα αποτελούμενα από καθηγητές και φοιτητές είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Γι’ αυτό η πολιτεία πρέπει να αρκεστεί στον έλεγχο της διαχείρισης των οικονομικών τους και η διοίκησή τους να περάσει σε επαγγελματίες του είδους.

5. Συμπέρασμα

Η διάταξη του συντάγματος για αποκλειστική παραγωγή και δωρεάν παροχή από το κράτος υπηρεσιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς όλους τους Έλληνες πολίτες οι οποίοι εκδηλώνουν σχετική ζήτηση είναι αντιφατική και ανεφάρμοστη. Αντιφατική γιατί αναγκαστικά ισχύει η αρχή της επιλεκτικότητας και ανεφάρμοστη γιατί απλά το κράτος δεν διαθέτει ούτε πρόκειται να διαθέτει ποτέ τους απαιτούμενους πόρους για την χρηματοδότησή τους σύμφωνα με τα ισχύοντα διεθνή ποιοτικά πρότυπα . Ως εκ τούτου, και για να μην ενδίδουμε στην υποκρισία των κατεστημένων συμφερόντων που κρατούν την τριτοβάθμια εκπαίδευση δέσμια στην αναποτελεσματικότητα του δημόσιου μονοπωλίου, απαιτείται μια μεταρρύθμιση η οποία να θεμελιωθεί πάνω σε τρεις πυλώνες. Την αναθεώρηση του συντάγματος ώστε να επιτραπεί η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Την αποδοχή της συνταγματικής επιταγής ότι τα δημόσια πανεπιστήμια είναι αυτόνομα και αυτοδιοίκητα. Και, τέλος, την μετατροπή του συστήματος χρηματοδότησης της δωρεάν τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από χρηματοδότηση των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε απ’ ευθείας χρηματοδότηση των φοιτητών μέσω ενός μηχανισμού κουπονιών (Vouchers).

Αλλά δεν τρέφω αυταπάτες. Δεδομένου ότι τις πιο πάνω ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις τις προβάλλω δημόσια για πάνω από δύο δεκαετίες χωρίς καμιά πρόοδο, φοβάμαι ότι θα περάσουν αρκετές δεκαετίες για να γίνουν ευρύτατα αποδεκτές, λόγω του σοσιαλδημοκρατικού συντηρητισμού που έχει καταλάβει την χώρα. Έτσι, και μέχρις ότου συρθούμε από τις διεθνείς εξελίξεις στο άνοιγμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον ανταγωνισμό, όπως έκανε πρόσφατα η Κομμουνιστική Κίνα, είναι σκόπιμο να εκμεταλλευτούμε το χρόνο για τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων πανεπιστημίων. Για το σκοπό αυτό, πρότεινα μια σειρά μέτρων που αν υιοθετηθούν θα αναβαθμίσουν άμεσα την ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και θα συγκρατήσουν το κόστος της για το δημόσιο, τους γονείς, και τους ίδιους τους φοιτητές. Στην πραγματικότητα, με τόσο μεγάλο κοινωνικό μέρισμα που συνοδεύονται αυτές οι ελάσσονες παρεμβάσεις, το αίνιγμα είναι γιατί δεν προχωρούν.

Πέρα από την προσωπική ευθύνη του ειδικού φρουρού, καταλογίζουμε ευθύνη στην ολιγωρία της πολιτικής εξουσίας  που αδιαφόρησε για τα χρόνια δομικά προβλήματα της αστυνομίας.

Είναι εμφανή τα σημάδια της αποδιοργάνωσης της αστυνομίας, με προσωπικό ελλιπώς καταρτισμένο, λανθασμένα εκπαιδευμένο και διοίκηση ανεπαρκή, επιτίθεται απρόκλητα σε πολίτες και αδυνατεί να εγγυηθεί την προστασία της ιδιοκτησίας τους.

Συγχρόνως, η κυβέρνηση θα πρέπει να μας εξηγήσει γιατί τόσα χρόνια  ανέχτηκε τη διατήρηση του ιδιότυπου status quo που επικρατεί στα Εξάρχεια και σε άλλες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στις χθεσινές καταστροφές.

Παράλληλα εκφράζουμε την αποδοκιμασία μας για τη βία και τις καταστροφές που ακολούθησαν το χθεσινό συμβάν. Ο θάνατος ενός νέου ανθρώπου χρησιμοποιείται έτσι σαν άλλοθι για την εξαπόλυση ενός κύματος βίας και λεηλασίας κατά της κοινωνίας των πολιτών.

Ο θάνατος του δεκαεξάχρονου μαθητή και η ακόλουθη αύξηση της βίας που ακολούθησε φέρνουν στην επιφάνεια τα προβλήματα που το κράτος αδυνατεί να επιλύσει και μάταια προσπαθεί να κρύψει κάτω από το χαλί.

Καθώς τα προβλήματα συσσωρεύονται και οξύνονται, οι πολίτες θα έρχονται αντιμέτωποι με όλο και περισσότερα αδιέξοδα που προκαλεί ένα κράτος που παρεμβαίνει για να περιορίσει τα δικαιώματα των πολιτών και απουσιάζει όταν οφείλει να τα υπερασπιστεί.

Θεωρούμε το πρόβλημα του ασύλου, πρόβλημα καθαρά θεσμικό: κάθε πτυχή της ύπαρξης του, από τη νομική του διατύπωση μέχρι τη διαχείριση του εκ μέρους των αρχών, πάσχει από αθεράπευτα προβλήματα και δομικές ανωμαλίες.

Υπό αυτό το πρίσμα θεωρούμε τις κινήσεις των πρυτανικών αρχών ανούσιες, αν όχι υποκριτικές, καθώς ενώ καταδικάζουν το γεγονός, αρνούνται να αναλάβουν οποιαδήποτε προβλεπόμενη από το νόμο ενέργεια προκειμένου να διασφαλιστεί η σωματική ακεραιότητα των μελών και των επισκεπτών του πανεπιστημίου.

Οι Φιλελεύθεροι Φοιτητές τάσσονται ξεκάθαρα υπέρ της ριζικής αναμόρφωσης του ασύλου. Οι σχετικές διατάξεις του νόμου-πλαισίου που ορίζουν την απουσία οποιασδήποτε αστυνομικής δύναμης στο χώρο του πανεπιστημίου χρησιμεύουν πλέον για να προστατεύουν όχι την ελευθερία της έκφρασης αλλά την de facto κατάργησή της από κάθε ομάδα που δε διστάζει να κάνει χρήση βίας.

Συγχρόνως, προτείνουμε την ίδρυση πανεπιστημιακής αστυνομίας κατά τα πρότυπα των πανεπιστημίων στην Ευρώπη και στην Αμερική, η οποία θα λογοδοτεί στις πρυτανικές αρχές και θα έχει τη δυνατότητα συνδρομής από την αστυνομία όταν το κρίνει σκόπιμο.

Είναι φανερό ότι μόνη της η λεκτική καταδίκη τέτοιων φαινομένων και τα ευχολόγια δε φέρνουν κανένα αποτελέσματα. Είναι καιρός να αναλάβουμε συγκεκριμένες δράσεις, αν θέλουμε ένα πανεπιστήμιο στο οποίο δε θα παραβιάζονται τα ατομικά δικαιώματα και δεν θα επικρέμεται η απειλή της βίας για οποιαδήποτε άποψη.

Οι Φιλελεύθεροι Φοιτητές έχουν την τιμή να ανακοινώσουν πως η εκδήλωση με τίτλο «Ελληνικό Πανεπιστήμιο: κρίση και μεταρρύθμιση» διεξήχθη με ιδιαίτερη επιτυχία. Θερμή ήταν η ανταπόκριση στην πρόσκλησή μας των πολιτών, που γέμισαν την αίθουσα του Μακεδονία Παλάς, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ευχάριστη και ευνοική για διάλογο. Ακαδημαϊκοί, πνευματικοί άνθρωποι, σπουδαστές και πολίτες που ενδιαφέρονται για το μέλλον του ελληνικού πανεπιστημίου προσήλθαν στο χώρο της εκδήλωσης και ενημερώθηκαν σχετικά από τις εξαιρετικές εισηγήσεις.

Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους ομιλητές μας, τους καθηγητές Γεώργιο Μπήτρο και Θέμη Λαζαρίδη και τον κ. Νάσιο Τσιούρα, για τη συμμετοχή τους. Θέλουμε, ακόμη, να ευχαριστήσουμε όλους όσοι βοήθησαν ηθικά ή υλικά, με την ατομική τους συνεισφορά στην πραγματοποίηση της διάλεξης.

Τονίζουμε, τέλος, ότι αυτή η εκδήλωση ήταν μόνο η αρχή. Η έντονη παρουσία και, κυρίως, η δυναμική παρέμβαση των Φιλελεύθερων Φοιτητών στα πανεπιστήμια είναι πια γεγονός. Η μεγάλη περιπέτεια του φοιτητικού Φιλελευθερισμού ξεκινά.

Η εκδήλωση θα λάβει χώρα το Σάββατο 29 Νοεμβρίου στις 19.00 στο Μακεδονία Παλάς στη Θεσσαλονίκη και θα είναι ανοιχτή στο κοινό.

Ομιλητές:

Γεώργιος Μπήτρος, καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Θέμης Λαζαρίδης, καθηγητής στο Τμήμα Χημείας του City College / City University of New York, διαχειριστής των ιστολογίων Greek University Reform Forum και “Αξιολόγηση Βουλευτών”

Νάσιος Τσιούρας, δικηγόρος

Συντονιστής: Χάρης Μ. Πεϊτσίνης, δικηγόρος

Διαφωνούμε, ακόμη, με τις εθιμοτυπικές φθινοπωρινές καταλήψεις που σύμφωνα με το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ θα ακολουθήσουν το επόμενο διάστημα. Η λογική των κινήσεων αυτών αλλά και οι πιθανότητες πραγμάτωσης των στόχων αυτών των αντιδραστικών συντεχνιακών ομάδων του ελληνικού Πανεπιστημίου δε διαφέρουν από εκείνες της ψηφοφορίας των κατασκευαστών κεριών, εκτός αν η κυβέρνηση αποφασίσει να συνεχίσει να αγνοεί το κοινοτικό δίκαιο με οδυνηρές συνέπειες για το κύρος και το ταμείο του κράτους.

Τέλος, οι Φιλελεύθεροι Φοιτητές καταγγέλουν τη ρητορεία των κρατιστών που παρουσιάζουν την αναγνώριση της ισοτιμίας πτυχίων των κολεγίων και των πανεπιστημίων ως προς τα επαγγελματικά δικαιώματα ως εξομοίωση των πτυχίων. Όπως γράφει και η υπεράνω κάθε φιλελεύθερης υποψίας εφημερίδα “Ελευθεροτυπία” η οδηγία που αρνείται να εφαρμόσει το ελληνικό κράτος αφορά αποκλειστικά τα επαγγελματικά δικαιώματα. Αποδεχόμενοι καλή τη πίστει ότι δεν πρόκειται για σκόπιμη παραπληροφόρηση των φοιτητών από τους υπερασπιστές του κρατισμού στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, παρατηρούμε ότι πρόκειται για μία νοοτροπία που βλέπει την φοίτηση στο Πανεπιστήμιο και την απόκτηση ενός ακαδημαϊκού τίτλου αποκλειστικά ως μέσο για επαγγελματική αποκατάσταση. Αυτή η θεώρηση του Πανεπιστημίου ως χώρου οικονομικής και υλικής αποκατάστασης είναι αντίθετη με το όραμα ενός Πανεπιστημίου-θεράποντα της έρευνας και της επιστημονικής προόδου, το οποίο αρέσκονται να εμφανίζονται ότι υποστηρίζουν.

Ζητούμε την επιείκειά σας για πιθανά λάθη στη μετάφραση.

Εγκρίθηκε κατά το συνέδριό στο Άμστερνταμ, Ολλανδία, Απρίλιος 2005

Περίληψη
Τμήμα I: Προοίμιο
Τμήμα ΙΙ: Θεμελιώδεις αξίες του φιλελευθερισμού και ριζοσπαστισμού
Τμήμα ΙΙΙ: Βασικές αρχές του φιλελευθερισμού και ριζοσπαστισμού
1. Ελεύθερα Άτομα
2. Δημοκρατία και κράτος δικαίου
3. Eλεύθερη οικονομία
Τμήμα IV: Βασικά ζητήματα για το LYMEC
1. Προσωπικές ελευθερίες
2. Παιδεία και Νεολαία
3. Καθαρό Περιβάλλον
4. Η ελευθερία της έκφρασης και η Κοινωνία της Πληροφορίας
5. Ελεύθερο εμπόριο
6. Κοινωνική Πολιτική
Τμήμα V: Ισχυρή και ενωμένη Ευρώπη, εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής δημοκρατίας
1. Θεσμικές ρυθμίσεις
2. Αρμοδιότητες της Ένωσης
3. Ανάπτυξη της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας
4. Εσωτερικές υποθέσεις, μετανάστευση και άσυλο
5. Η Ευρώπη σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο

Ι. Προοίμιο

Το LYMEC, η Νεολαία του Ευρωπαϊκού Κόμματος των Φιλελευθέρων, είναι ένας πανευρωπαϊκός οργανισμός αφιερωμένος στην προώθηση και ενίσχυση των φιλελεύθερων και ριζοσπαστικών αξιών στην Ευρώπη. Η λέξη Ριζοσπαστικός πηγάζει από τη γαλλική λέξη Radicaux και δείχνει τον κοινωνικό φιλελευθερισμός. Το LYMEC αποτελείται από φιλελεύθερες και ριζοσπαστικές πολιτικές οργανώσεις νεολαίας και φοιτητών που έχουν την έδρα τους σε ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και από νεαρούς Ευρωπαίους που προσυπογράφουν τις αρχές και τις αξίες του Φιλελευθερισμού και του Ριζοσπαστισμού. Ο στόχος του LYMEC είναι να ενισχύσει τη συνεργασία εντός της κοινότητας των φιλελεύθερων και ριζοσπαστών νέων και να κατευθύνει τις συνδυασμένες προσπάθειές μας προς την οικοδόμηση ενός καλύτερου και πιο φιλελεύθερου πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος για όλους τους Ευρωπαίους.

Επιπλέον, το LYMEC στοχεύει να διαδραματίσει ρόλο στην οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως μια οργάνωση νέων, σε στενή συνεργασία με άλλες πανευρωπαϊκές φιλελεύθερες και ριζοσπαστικές οργανώσεις, να εκπαιδεύσουν τις οργανώσεις-μέλη και μεμονωμένα μέλη με τη διοργάνωση σεμιναρίων, δημοσιεύσεων, οργανωμένων ταξιδιών, συμποσίων, μαθημάτων και εκπαιδευτικών συναντήσεων, να τονώσουν τη συνεργασία ανάμεσα στις οργανώσεις-μέλη και μεμονωμένα άτομα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να αναπτύξουν τα σημαντικά θέματα της γενικής δημόσιας διαβούλευσης, να εκπαιδεύσουν τις οργανώσεις-μέλη και μεμονωμένα μέλη να αναπτύξει σαφείς στρατηγικές και να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να προωθήσουν την πολιτική ευαισθητοποίηση και συμμετοχή των νέων στην πολιτική, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της ενεργού συμμετοχής των πολιτών.

Το LYMEC θεωρεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μια θετική πολιτική δύναμη που έφερε την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ήπειρό μας και επέτρεψε στους Ευρωπαίους να γνωρίσουν την πρόοδο και την ανάπτυξη στο πνεύμα της ανεκτικότητας και συνεργασίας.

Το LYMEC θα εργαστεί για την πολιτική ατζέντα του διατηρώντας στενή σχέση με το Ευρωπαϊκό Κόμμα των Φιλελευθέρων Δημοκρατών και Μεταρρυθμιστών και την κοινοβουλευτική του ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το LYMEC θεωρεί εξίσου σημαντικά ζητήματα της παγκόσμιας
ανάπτυξης και συνεργασίας και με αυτό το πνεύμα επιθυμεί να έχει στενή συνεργασία με τη Διεθνή Ομοσπονδία Φιλελευθέρων Νεολαιών (IFLRY) τη Φιλελεύθερη Διεθνή και των άλλων διεθνών φιλελεύθερων οργανισμών.

Αυτό το μανιφέστο είναι το κοινό έδαφος επί του οποίου το LYMEC βασίζει τις εργασίες του.

II. Θεμελιώδεις αξίες του Φιλελευθερισμού και του Ριζοσπαστισμού

Ως φιλελεύθεροι και ριζοσπάστες βασική μας αξία είναι η Ελευθερία, η οποία προϋποθέτει:

• Ελευθερία με ευθύνη
• Ίσα δικαιώματα και ισότητα ενώπιον του νόμου
• Ανεξαρτησία του ατόμου
• Πρόοδο και Ευημερία μέσω της Ειρήνης και της Παγκόσμιας Συνεργασίας
• Ανεκτικότητα
• Μια οικονομία της ελεύθερης αγοράς
• Ένα βιώσιμο περιβάλλον
• Ενεργός πολίτης
• Σεβασμός των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων
• Μια πλουραλιστική κοινωνία
• Το κράτος δικαίου

III. Οι κύριες αρχές του Φιλελευθερισμού και του Ριζοσπαστισμού

1. Ελεύθερο Άτομο

Κάθε άνθρωπος είναι ένα μοναδικό άτομο του οποίου τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά έχουν τη δυνατότητα να εμπλουτίσουν την ανθρωπότητα ως σύνολο. Όλα τα άτομα θα πρέπει να έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις και να προστατεύονται από τη σωματική και ψυχική βία που ασκείται από τις αρχές ή άλλους συνανθρώπους. Κάθε άτομο πρέπει να έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, του τρόπου ζωής και του επιχειρείν. Η ελευθερία του ατόμου πρέπει να φθάνει μέχρι εκεί όπου οι ενέργειες του/της δεν παραβιάζουν την ελευθερία των άλλων. Τα άτομα πρέπει να είναι η βάση της πολιτικής οργάνωσης.

2. Δημοκρατία και κράτος δικαίου

Το μόνο κρατικό σύστημα που μπορούν να υποστηρίξουν οι φιλελεύθεροι είναι μια δημοκρατία με καθολική ψηφοφορία και ελεύθερες και δίκαιες εκλογές. Οι Φιλελεύθεροι είναι υπέρ της επικουρικότητας έναντι του κρατικού συγκεντρωτισμού. Οι Φιλελεύθεροι τάσσονται κατά απόλυτο τρόπο εναντίον της θανατικής ποινής και της σωματικής τιμωρίας.

Το κράτος υπάρχει προς όφελος των ατόμων δεν είναι στόχος αφ’ εαυτού. Θετικές αλλαγές στην κοινωνία πάντα τις έχουν φέρει ελεύθερα άτομα που ενεργούν μόνα τους ή σε συνεργασία μεταξύ τους. Οι Φιλελεύθεροι δεν πιστεύουν ότι θα πρέπει να επιτρέπεται σε οποιαδήποτε συλλογικότητα, είτε είναι εθνική ή θρησκευτική, να κατισχύσει της αξίας και των δικαιωμάτων των ατόμων. Τα άτομα δεν πρέπει να υφίστανται διακρίσεις με βάση την εθνότητά τους, το θρήσκευμα, το χρώμα, τη θρησκεία, το φύλο, το σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα του φύλου / έκφρασης, την εθνική καταγωγή, τη γλώσσα, την αναπηρία, την ηλικία, την κοινωνική, οικονομική ή την ιατρική κατάσταση.

Είμαστε υπέρ μιας πλουραλιστικής κοινωνίας, όπου μια ποικιλία απόψεων και γνωμών, συνυπάρχουν σε αμοιβαίο σεβασμό. Θέλουμε μια ανοικτή και ανεκτική κοινωνία, όπου η πλήρης συμμετοχή όλων είναι εξασφαλισμένη, συμπεριλαμβανομένων των μειονοτήτων και όσων δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα, και όπου γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των ζώων.

Πιστεύουμε στην κατανομή των εξουσιών, που αποτελούνται από τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία. Πιστεύουμε ότι τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των ατόμων πρέπει να κατοχυρωθούν με ένα γραπτό σύνταγμα.

Σε περιόδους πολέμου ή τρομοκρατικών επιθέσεων μπορούν να εισαχθούν, προς το συμφέρον της δημόσιας ασφάλειας, αυξημένα μέτρα ελέγχου, σε συμφωνία με το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά πρέπει να θεσπιστούν μόνο σε προσωρινή βάση και συνοδεύονται από έντονη επίβλεψη των κυβερνητικών μέτρων από τους πολίτες να αποφευχθεί η κατάχρηση.

Σε τέτοιες περιστάσεις, είναι περισσότερο από ποτέ η ευθύνη του νομοθετικού και του δικαστικού βραχίονα της εξουσίας να επιβλέπουν και να ελέγχουν τις ενέργειες της εκτελεστικής εξουσίας. Σκληρές κυρώσεις θα πρέπει να εισαχθούν για κάθε αδικαιολόγητη παραβίαση των δικαιωμάτων των πολιτών κατά τη διάρκεια έκτακτων καταστάσεων. Επιπλέον, το LYMEC υποστηρίζει πλήρως τους στόχους του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

3. Ελεύθερη οικονομία

Υποστηρίζουμε την ιδιωτική ιδιοκτησία, την οικονομία που βασίζεται στην αγορά, τον ανταγωνισμό και το ελεύθερο εμπόριο ως τα καλύτερα μέσα για την εξασφάλιση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης σε μακροχρόνια επίπεδα, παρέχοντας έτσι ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής για όλους τους πολίτες. Η ιδιωτική ιδιοκτησία είναι θεμελιώδες στοιχείο ενός φιλελεύθερου κράτους.

Η κυβέρνηση θα πρέπει να υιοθετήσει τέτοιες οικονομικές πολιτικές που θα επιτρέπουν στην οικονομία να μεγεθύνεται και να αναπτύσσεται και να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές χωρίς καταπνίγει την οικονομία με υπερβολική φορολόγηση και γραφειοκρατία.

Πιστεύουμε ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία και ο ανταγωνισμός είναι πολύ καλύτερες λύσεις για την οικονομία απ’ ότι η κυβερνητική παρέμβαση και ο κρατικός σχεδιασμός. Ως εκ τούτου, πιστεύουμε ότι οι κρατικές εταιρείες δεν θα πρέπει να έχουν το μονοπώλιο οποιασδήποτε προσοδοφόρας δραστηριότητας, πέρα από πολύ λίγες τέτοιες όπου το μονοπώλιο μπορεί εύλογα να δικαιολογείται ως αναγκαίο.

IV. Βασικά ζητήματα για το LYMEC

1. Προσωπικές ελευθερίες

Οι πολίτες έχουν το δικαίωμα της ιδιωτικότητας και της ελευθερίας να είναι υπεύθυνοι για το σώμα τους. Οι γυναίκες έχουνε δικαίωμα στην άμβλωση, καθώς και στην τεχνητή σπερματέγχυση, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση.

Οι Φιλελεύθεροι εκτιμούν την αξία της ζωής, αλλά πρέπει επίσης να σεβόμαστε την απόφαση κάθε ατόμου να την τερματίσει. Υποστηρίζουμε, λοιπόν, την αποποινικοποίηση της αυτοκτονίας. Σε συνθήκες θανατηφόρων ασθενειών που βρίσκονται στο τελικό στάδιο ή ανίατων πόνων, οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν να πεθάνουν με αξιοπρέπεια, με τη βοήθεια του ιατρικού προσωπικού.

Η πορνεία θα πρέπει να νομιμοποιηθεί και να έχει ρυθμιστεί ώστε να παρέχει ασφάλεια και κατάλληλες συνθήκες υγιεινής τόσο για τις ιερόδουλες όσο και για τους πελάτες τους. Το κράτος πρέπει να επιβλέπει ώστε να διασφαλίζει ότι κανένας δε θα υποχρεωθεί ή εξαπατηθεί για να ασκήσει την πορνεία μέσω της εμπορίας ανθρώπων ή οποιοδήποτε άλλο τρόπο, και ότι θα είναι σε θέση να σταματήσει να ασκεί την πορνεία σύμφωνα με την ελεύθερη βούλησή του.

Η κοινωνία δεν πρέπει να αντιμετωπίζει το θέμα της τοξικομανίας υποκριτικά και μόνο μέσω του ποινικού συστήματος. Η τοξικομανία αποτελεί μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος του εθισμού σε ουσίες στην κοινωνία. Η χρήση μαλακών ναρκωτικών θα πρέπει να νομιμοποιηθεί και να ρυθμίζεται αυστηρά από το νόμο.

Οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να αρνούνται να φέρουν όπλα και εμπλέκονται στη βλάβη ή το θάνατο άλλων ανθρώπων. Ως εκ τούτου, το LYMEC θεωρεί ότι η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία πρέπει να καταργηθεί.

Τα ζευγάρια του ιδίου φύλου πρέπει να απολαμβάνουν το ίδιο νομικό καθεστώς με τα ετερόφυλα ζευγάρια και να τυγχάνουν ίσης πρόσβασης στην έγκριση των παιδιών.

2. Παιδεία και Νεολαία

Κανείς δεν είναι πραγματικά ελεύθερος, αν αυτός ή αυτή ζει στην άγνοια. Ως εκ τούτου, πρέπει να διατίθεται πλήρης πρόσβαση στην εκπαίδευση σε όλα τα άτομα ανεξαρτήτως της οικονομικής ή κοινωνικής κατάστασής τους. Πιστεύουμε επίσης στη δια βίου εκπαίδευση και αναγνωρίζουμε την ανάγκη τόσο για τυπική όσο και μη τυπική εκπαίδευση.

Η πολιτεία πρέπει να υποστηρίξει την ανάπτυξη ενός ιδιωτικού τομέα εκπαίδευσης που βασίζεται στις αρχές της αγοράς, ο οποίος θα υπάρχει πέραν του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος.

Σε όλα τα επίπεδα οι σπουδαστές θα πρέπει να συμμετέχουν πιο ενεργά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Δεν πρέπει να υπάρχει υποχρεωτική διδασκαλία των θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία και τα δημόσια σχολεία δεν θα πρέπει να είναι διακοσμημένα με οποιαδήποτε θρησκευτικό σύμβολο. Πέραν των τακτικών προγραμμάτων σπουδών, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και πολιτικές που πρέπει να περιλαμβάνουν και να προωθούν:

– Αγωγή του πολίτη, συμπεριλαμβανομένης και της κατανόηση των ευρωπαϊκών δομών και των οργανισμών
– Την προσωπική ανάπτυξη των σπουδαστών, σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά τους
– Τη δυνατότητα των νέων να συμμετάσχουν σε προγράμματα ανταλλαγών σε άλλες χώρες
– Τη διδασκαλία ξένων γλωσσών, στη μικρότερη κατάλληλη ηλικία
– Προγράμματα που αποβλέπουν στην ανάπτυξη της ανεκτικότητας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών
– Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση
– Ενεργή συμμετοχή πολίτη και της συμμετοχής της νεολαίας, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής συμμετοχής.

Οι νέοι άνθρωποι έχουν ένα κρίσιμο ρόλο στις κοινωνίες των πολιτών. Τα άτομα πρέπει να έχουν την ελευθερία να οργανώσουν τη ζωή τους, σύμφωνα με ένα κοινό σκοπό ή ενδιαφέρον. Η κοινωνία ως σύνολο έχει εξαιρετικά οφέλη από τον ενθουσιασμό, τις ειδικές γνώσεις και τις αυθόρμητες πρωτοβουλίες που προκύπτουν από αυτές τις ομάδες. Η κοινωνία των πολιτών αξίζει να προωθηθεί ενεργά και να υποστηρίζεται οικονομικά από το κράτος και τις τοπικές κυβερνήσεις. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει επίσης να αναγνωρίζονται ως σημαντικός συμβουλευτικός παράγοντας στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων.

Πρέπει να σεβόμαστε τις αξίες και τον πολιτισμό των άλλων λαών και να τονώσουμε τη πολιτιστική ανταλλαγή και συνεργασία, κυρίως μέσω της κοινωνίας των πολιτών και της νεολαίας. Θα πρέπει να δοθεί στους νέους της Ευρώπης η δυνατότητα να αναπτύξουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός παγκοσμιοποιημένου και ανταγωνιστικού κόσμου και να κατανοήσουν το ρόλο τους σε αυτό το πλαίσιο. Καλούμε την ΕΕ, τις εθνικές και περιφερειακές κυβερνήσεις να διευκολύνουν τα εν λόγω προγράμματα ανταλλαγής μαθητών και φοιτητών, και να λαμβάνουν υπόψη, επίσης, μη κοινοτικές χώρες.

3. Καθαρό Περιβάλλον

Σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι ανεπτυγμένες χώρες να αναλάβουν καθοδηγητικό ρόλο προς την κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι οι ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει να στραφούν προς την βιώσιμη κατανάλωση ενέργειας και να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου.

Το LYMEC προτρέπει να μειωθεί η χρήση των ορυκτών ενεργειακών πηγών και ενθαρρύνει την ΕΕ, καθώς και όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, να επενδύσουν σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας που δεν αποτελούν απειλές για το περιβάλλον μακροπρόθεσμα και προωθούν την επιστημονική έρευνα σε αυτόν τον τομέα.

Το LYMEC υποστηρίζει μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για το περιβάλλον ώστε να τεθούν ελάχιστα κριτήρια και το περιβάλλον να λαμβάνεται υπόψη σε όλους τους τομείς χάραξης ευρωπαϊκής πολιτικής σε όλους τους τομείς και σε όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Η συμφωνία του Κιότο είναι μια καλή αρχή για την περαιτέρω ανάπτυξη της ζωτικής σημασίας της περιβαλλοντικής συνεργασίας. Η ΕΕ πρέπει να επεξεργαστεί διαφορετικά σενάρια για την αλλαγή του κλίματος.

Τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν γνωρίζουν κρατικά σύνορα και, ως εκ τούτου, το LYMEC θεωρεί εύλογο να επενδυθούν περισσότερα χρήματα και χρόνος στην επίλυση περιβαλλοντικών προβλημάτων στις γειτονικές χώρες. Η ΕΕ πρέπει να υποστηρίξει επίσης μέτρα που θα οδηγήσουν στη σταθεροποίηση του παγκόσμιου πληθυσμού και την περιορισμένη χρήση των πόρων που συνδέονται με αυτό. Ένα παράδειγμα είναι διάφορα προγράμματα για τη βελτίωση της κατάστασης των γυναικών στις αναπτυσσόμενες χώρες.

4. Η ελευθερία της έκφρασης και η Κοινωνία της Πληροφορίας

Η ελευθερία της έκφρασης είναι ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο θα πρέπει να προστατεύονται σε όλες τις περιπτώσεις, ανά πάσα στιγμή.

Τα μέσα ενημέρωσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο σημερινό κόσμο και η επιρροή τους αυξάνεται.
Οι σχετικές με τα μέσα επικοινωνίας γνώσεις είναι μια σημαντική πτυχή της ζωής στην κοινωνία. Καταλαβαίνουμε ότι χωρίς την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης δεν υπάρχουν ελεύθερες κοινωνίες και για τον λόγο αυτό οι Φιλελεύθεροι ήταν πάντα στην πρωτοπορία του αγώνα για τα ελεύθερα και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.

Το LYMEC πιστεύει ότι η αγορά των μέσων ενημέρωσης πρέπει να είναι ανοικτή στον ανταγωνισμό και απροκατάληπτη στο ρεπορτάζ και την παρουσίαση των διαφορετικών απόψεων. Σε κάθε κοινωνία, πρέπει να υπάρχει ένα παρατηρητήριο των μέσων ενημέρωσης που θα εποπτεύει τη δεοντολογία των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Η κοινωνία της πληροφορίας στην οποία ζούμε πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλους τους πολίτες. Η πρόσβαση στην πληροφορία πρέπει να είναι εύκολη για όλους και η χρήση των σύγχρονων τεχνολογιών πρέπει να είναι διδάσκεται και να διαδίδεται ευρέως.

Η κυβέρνηση και η κρατική διοίκηση πρέπει να εκτελούν το έργο τους με διαφάνεια. Στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι εργασίες πρέπει να διατηρούνται κλειστές στο ευρύτερο κοινό για λόγους ασφαλείας, το έργο της κυβέρνησης θα πρέπει να ελέγχονται από ένα ανεξάρτητο παρατηρητήριο που ενεργεί προς το συμφέρον του δημοσίου.

Υποστηρίζουμε τα σχέδια της ηλεκυβέρνησης, με την οποία οι κυβερνήσεις προσφέρουν καλύτερες, αποτελεσματικότερες δημόσιες υπηρεσίες μέσω διαδικτύου και ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των πολιτών.

Στην κοινωνία της πληροφορίας, η ανάγκη προστασίας της ιδιωτικής ζωής των πολιτών γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Το δικαίωμα των πολιτών στην ιδιωτική ζωή μπορεί να παραβλεφθεί μόνο υπό ειδικές συνθήκες. Η κυβέρνηση δεν επιτρέπεται να συλλέγει και να διατηρεί πληροφορίες ιδιωτικής φύσης σχετικά με τους πολίτες, αν δεν υπάρξει μια ισχυρή ανάγκη να το πράξει προς το συμφέρον της δημόσιας ασφάλειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, πρέπει να λαμβάνει χώρα ανεξάρτητη αξιολόγηση των κυβερνητικών ενεργειών. Επιπλέον, οι πολίτες πρέπει να προστατεύονται από τη συλλογή και την κατάχρηση των προσωπικών τους δεδομένων από ιδιωτικές εταιρείες.

5. Ελεύθερες Συναλλαγές

Το LYMEC είναι υπέρ του ελεύθερου εμπορίου ως ενός τρόπου παροχής καλύτερη ποιότητας αγαθών στους πολίτες σε καλύτερη τιμή. Οι εμπορικοί φραγμοί χρησιμεύουν για τη χρηματοδότηση των κρατικών προϋπολογισμών και να προστατευθούν μη-βιώσιμες διαφορετικά οικονομικές δραστηριότητες. Ως τέτοιοι, δεν είναι προς το συμφέρον των καταναλωτών και μακροπρόθεσμα βλάπτουν την οικονομία παρέχοντάς της ψευδή προστασία.

Το LYMEC δέχεται ότι οι δυτικές χώρες κινδυνεύουν να χάσουν τις δραστηριότητες έντασης εργασίας, λόγω της μετεγκατάστασης σε χώρες με χαμηλούς μισθούς. Πρέπει επίσης να δούμε το ελεύθερο εμπόριο σαν έναν άλλο τρόπο ανοίγματος του κόσμου σε όλους τους πολίτες.

Το εμπόριο αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υπέρβαση των πολιτικών, πολιτιστικών και άλλων φραγμών μεταξύ των ανθρώπων. Παρέχει εντονότερη αλληλεπίδραση μεταξύ των πολιτών του κόσμου και καθιστά τα άτομα γνώστες της ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο.

Για τους φιλελεύθερους το ελεύθερο εμπόριο δεν σημαίνει, ωστόσο, δικαίωμα στην κατάχρηση του περιβάλλοντος ή των εργαζομένων ή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών από τις εταιρείες για τις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες. Τέτοιες ενέργειες είναι βαθύτατα ανήθικες και πρέπει να τιμωρούνται από τις κρατικές αρχές τόσο της χώρας στην οποία λαμβάνουν χώρα τέτοιες παρατυπίες και της χώρα προέλευσης της εταιρείας.

Στηρίζουμε το ελεύθερο εμπόριο ανάμεσα σε όλα τα ευρωπαϊκά έθνη, ιδιαίτερα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ως το πρωταρχικό μέσο στην προσπάθεια να επιτευχθεί το παγκόσμιο ελεύθερο εμπόριο.

Ωστόσο, είναι ζωτικής σημασίας η παγκόσμια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου να συνοδεύεται από αναπτυξιακή βοήθεια προς τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και προγράμματα ελάφρυνσης του χρέους.

6. Κοινωνική πολιτική

Το LYMEC πιστεύει ότι το κράτος πρέπει να παρέχει ένα αποδεκτό επίπεδο κοινωνικής ασφάλισης σε όλους τους πολίτες. Το σύστημα πρόνοιας θα πρέπει να περιλαμβάνει τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς, προκειμένου να φέρει κοντά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών.

Η ανεργία των νέων πρέπει να αντιμετωπιστεί με ειδικά προγράμματα. Επιπλέον, ενόψει της ευρωπαϊκής κοινωνίας που γηράσκει, το LYMEC προωθεί τη διεξαγωγή ενός ανοιχτού διαλόγου σχετικά με τον εκσυγχρονισμό τους κράτους-πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένης μιας σοβαρής επανεξέτασης της γενικής ηλικίας συνταξιοδότησης.

V. Ισχυρής και Ενωμένης Ευρώπης, εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής δημοκρατίας

Το LYMEC είναι δεσμευμένο στη διαδικασία δημιουργίας μιας στενότερης ένωσης μεταξύ των λαών της Ευρώπης. Η ισχυρή συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών είναι εγγυητής της σταθερότητας, της προόδου και της ευημερίας στην Ευρώπη, στόχοι που έχουν πολύ συχνά υπονομευθεί στο πρόσφατο παρελθόν με πολέμους και συγκρούσεις.

Σε ένα ανταγωνιστικό και παγκοσμιοποιημένο κόσμο, οι Ευρωπαίοι έχουνε περισσότερες ευκαιρίες να συμβαδίσουν με τα άλλα έθνη ή ακόμα και να καθοδηγήσουν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, όταν συνδυάζουν τη συλλογική τους παραγωγικότητα και δημιουργικότητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το πιο επιτυχημένο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο για την πανευρωπαϊκή συνεργασία.

Παρόλα αυτά, οι πολίτες αισθάνονται την Ευρωπαϊκή Ένωση μακριά. Τα ιδιαίτερα ανησυχητικά ποσοστά χαμηλής προσέλευσης στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το καταδεικνύουν. Οι πολίτες γενικώς δεν κατανοούν ποιος είναι υπεύθυνος για ποια πολιτική σε αυτόν τον λαβύρινθο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι διακυβερνητικές διασκέψεις και οι σύνοδοι κορυφής από το Μάαστριχτ μέχρι τις Βρυξέλλες έχουν δείξει ότι διαδικασία λήψης αποφάσεων στην ΕΕ στερείται νομιμότητας και δεν είναι αρκούντως διαφανής, δημοκρατική και αποτελεσματική.

Το LYMEC πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω και να ενδυναμωθεί έτσι ώστε να γίνει μια ένωση για το λαό και από το λαό. Από την άποψη αυτή, η υιοθέτηση μιας συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης είναι ένα μεστό νοήματος, σημαντικό και ουσιαστικό βήμα προς τα εμπρός, το οποίο πρέπει να οδηγήσει σε περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και βελτιώσεις, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως το τελικό βήμα.

1. Θεσμικές Ρυθμίσεις

Το LYMEC πιστεύει ότι η Ένωση χρειάζεται ένα δημοκρατικό, ομοσπονδιακό, ανοικτό και διαφανές σύστημα λήψης αποφάσεων, που να είναι υπόλογο/να λογοδοτεί στους πολίτες, προκειμένου να επανασυνδέσει τους λαούς της Ευρώπης με τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο όνομά τους. Αυτό θα πρέπει να βασίζεται στην δημοκρατική αρχή της διάκρισης των εξουσιών.

Ως το μόνο άμεσα δημοκρατικά εκλεγμένο όργανο, το Κοινοβούλιο, που εκπροσωπεί τους πολίτες, θα πρέπει να συναποφασίζει σε όλους τους τομείς πολιτικής. Θα πρέπει να έχει πλήρη δημοσιονομική αρμοδιότητα και θα πρέπει να έχει το δικαίωμα της νομοθετικής πρωτοβουλίας. Οι Βρυξέλλες πρέπει να είναι η μοναδική έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της γραμματείας του. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να προτείνει και να εκλέγει τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα πρέπει να έχει την εξουσία να καθαίρει τους Επιτρόπους κατά μόνας και να απαγγέλει κατηγορίες στον Πρόεδρο της Επιτροπής.

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το LYMEC πιστεύει ότι οι εθνικές και περιφερειακές εκλογικές λίστες είναι αναγκαίες προκειμένου να διατηρείται η παραδοσιακή σχέση που υπάρχει σε ορισμένα κράτη-μέλη ανάμεσα στους εκλεγμένους αντιπροσώπους και τους εκλογείς τους, ενώ επίσης πιστεύει ότι ένα πανευρωπαϊκό επίπεδο στοιχείο απαιτείται για να ενισχύσει την εμβέλεια των Ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων ως προπομπό για την εγκαθίδρυση μιας πανευρωπαϊκής δημοκρατίας. Έτσι, πιστεύουμε ότι τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πρέπει να εκλέγονται σε δύο δόσεις: κάποιοι να εκλέγονται σε εθνικό ή περιφερειακό καταλόγους, και κάποιοι άλλοι να εκλέγονται από μια τυποποιημένη ΕΕ λίστα.

Το Συμβούλιο θα πρέπει να συνεδριάζει δημοσίως. Το Συμβούλιο πρέπει να μεταρρυθμισθεί σε ένα πραγματική άνω βουλή, που συν-αποφασίζει μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι αποφάσεις σε ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές μπορεί να λαμβάνονται με διπλή πλειοψηφία κρατών και πληθυσμιακή, εμποδίζοντας την κυριαρχία των μεγάλων χωρών εις βάρος των μικρότερων.

Το δικαίωμα της αρνησικυρίας θα πρέπει να απαγορευθεί στο σύστημα λήψης αποφάσεων της Ένωσης. Οι συνιστώσες περιφέρειες, με τη συμφωνία των κρατών μελών τους, θα πρέπει να συμμετέχουν στο Συμβούλιο των Υπουργών όταν συζητά για το τι ανήκει στη σφαίρα των αρμοδιοτήτων των εν λόγω περιοχών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ο εγγυητής του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να μετατραπεί σε μία πραγματική ευρωπαϊκή εκτελεστική εξουσία. Πρέπει να είναι πλήρως υπόλογη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Όλα τα θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ένωσης θα πρέπει να υπόκεινται στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Κάθε πολίτης πρέπει να έχει το δικαίωμα να απευθύνεται στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

2. Αρμοδιότητες της Ένωσης

Η Ένωση του μέλλοντος πρέπει να βασίζεται στην αποκέντρωση και τη ποικιλότητα, όχι στη κοντόφθαλμη γραφειοκρατία και την υπερβολική ρύθμιση. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα είναι υπεύθυνη για εκείνες μόνο τις αποφάσεις οι οποίες δεν μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα τόσο σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο.

Η εκτέλεση των αρμοδιοτήτων πρέπει να βασίζεται στις δύο αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, οι οποίες πρέπει να παρακολουθούνται στενά.

Η αρχή της επικουρικότητας συνεπάγεται ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται στο χαμηλότερο επίπεδο της κυβέρνησης.

3. Ανάπτυξη της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας

Η Εξωτερική Πολιτική θα πρέπει να παραμείνει σε κοινή αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας θα πρέπει να ολοκληρωθούν και οι αποφάσεις να λαμβάνονται δημοκρατικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η ΕΕ πρέπει να επιδιώξει μια σφαιρική προσέγγιση για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας, με βάση την (1) την πρόληψη των συγκρούσεων, (2) τη διαχείριση κρίσεων που να εμπεριέχει τη Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης (RRF), (3) οικοδόμηση θεσμών μετά τη σύγκρουση. Η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει μία αμυντική ταυτότητα. Η Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης επιτρέπει στην Ευρώπη να συμμετάσχει στη διατήρηση της ειρήνης και τη διαχείριση κρίσεων. Ωστόσο, δεν είναι σε θέση να λειτουργήσει χωρίς πόρους του ΝΑΤΟ και δεν έχει κανένα ρόλο στην υπεράσπιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένας ευρωπαϊκός στρατός θα είναι πιο αποδοτικός από οικονομική άποψη και θα είναι πιο αποτελεσματικός στρατιωτικά. Κανένα κράτος μέλος, ωστόσο, δε θα πρέπει να εξαναγκάζεται παρά την θέλησή του να συμμετάσχει σε συγκεκριμένες αποστολές. Η ΕΕ οφείλει να σεβαστεί το δικαίωμα κάθε κράτους μέλους να συμμετέχει σε διεθνείς συμφωνίες συνεργασίας εξωτερικές της Ένωσης.

4. Εσωτερικές υποθέσεις, μετανάστευση και άσυλο

Είμαστε εναντίον της “Ευρώπης-Φρουρίου”. Πέραν του ότι είναι οικονομικά επωφελής, η μετανάστευση είναι ένα ιστορικό και φυσικό φαινόμενο, και είναι επίσης ένα συστατικό χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς θα επιφέρει την παγκοσμιοποίηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και, επομένως, και την ελευθερία της μετακίνησης. Γι’ αυτό, επιθυμούμε να δούμε μια εναρμονισμένη μεταναστευτική πολιτική και πολιτική για τους πρόσφυγες που να αναγνωρίζει ένα φιλελεύθερο δικαίωμα ασύλου.

Δεν θα πρέπει να υπάρχουν εμπόδια στο εσωτερικό της ΕΕ για το ελεύθερο εμπόριο και την ελεύθερη διακίνηση του εργατικού δυναμικού, των ιδιωτικών κεφαλαίων και των υπηρεσιών. Για να διασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων, τα κοινωνικά δικαιώματα πρέπει να είναι μεταβιβάσιμα από το ένα κράτος-μέλος στο άλλο.

Υποστηρίζουμε τη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής ιθαγένειας, η οποία θα είναι συμπληρωματική της εθνικής ιθαγένειας.

5. Η Ευρώπη σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο

Η Ευρωπαϊκής προσέγγιση των σχέσεων με άλλες περιοχές του πλανήτη είναι μια πρόκληση για τη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας. Πιστεύουμε ότι η ΕΕ πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις νέες ευρωπαϊκές γειτονικές χώρες.

Η ΕΕ πρέπει να αναγνωρίσει τους γείτονές μας στα ανατολικά και στα νότια ως προτεραιότητα όσον αφορά την ανάπτυξη συνεργασιών. Η αυξημένη εμπλοκή της ΕΕ στις χώρες αυτές θα στηρίξει τις νέες δημοκρατίες, θα αποτρέψει την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας ελεύθερης οικονομίας της αγοράς. Η ΕΕ θα πρέπει να αποτελεί βασικό παράγοντα στην προώθηση της παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες που πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να παράσχει βοήθεια στις υποψήφιες για ένταξη χώρες ώστε να επιτύχουν τις απαραίτητες προδιαγραφές για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.